അഹൂറയും അസുരനും: ഭാരതത്തെയും ഇറാനെയും വിഭജിച്ച ആ പുരാതന വിടവ്

മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒരേ വേരുകളിൽ നിന്ന് മുളച്ചുപൊന്തി പിന്നീട് പരസ്പരം പോരടിക്കുന്ന രണ്ട് ആശയങ്ങളായി മാറിയ അഹൂറയുടെയും അസുരന്റെയും കഥ. ഇത് കേവലം രണ്ട് മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമല്ല, മറിച്ച് ഭാഷ, കുടിയേറ്റം, സ്വത്വം എന്നിവ എങ്ങനെയാണ് നന്മയുടെയും തിന്മയുടെയും നിർവചനങ്ങളെ മാറ്റിവരയ്ക്കുന്നത് എന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യയും പുരാതന ഇറാനും സാംസ്കാരികമായും ഭാഷാപരമായും ഒരേ നൂലിൽ കോർത്ത മുത്തുകൾ പോലെയായിരുന്നു. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ഏതോ സന്ധിയിൽ സംഭവിച്ച ഒരു വലിയ പിളർപ്പ് ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ ദൈവങ്ങളെ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിന്റെ അസുരന്മാരാക്കി മാറ്റി. ഈ വിചിത്രമായ പരിണാമത്തിന്റെ വേരുകൾ തേടിപ്പോകുന്നത് മനുഷ്യചിന്തയുടെ വികാസത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മെ സഹായിക്കും.

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ ഗോത്രങ്ങൾ മധ്യേഷ്യയിൽ ഒന്നിച്ച് കഴിഞ്ഞിരുന്ന കാലത്താണ് ഈ കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. സംസ്കൃതത്തിന്റെയും അവെസ്തൻ ഭാഷയുടെയും പൂർവ്വികർ ഒരേ ദൈവങ്ങളെ ആരാധിക്കുകയും ഒരേ ആചാരങ്ങൾ പിന്തുടരുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ ഐക്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവാണ് ‘അസുര’ എന്ന സംസ്കൃത പദവും ‘അഹൂറ’ എന്ന ഇറാനിയൻ പദവും. രണ്ട് വാക്കുകളും ഒരേ അർത്ഥത്തിലാണ് അന്ന് പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന, അസാമാന്യമായ ആത്മീയ അധികാരമുള്ള ‘നാഥൻ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പ്രഭു’ എന്നാണ് ഈ പദങ്ങൾ അന്ന് അർത്ഥമാക്കിയിരുന്നത്. വായുവിനെയും ആകാശത്തെയും പ്രപഞ്ച നിയമങ്ങളെയും പാലിക്കുന്ന ഉന്നതരായ ദേവതകളെ വിളിക്കാനാണ് ഈ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇന്നും ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ വാക്കുകളിലെ സാമ്യത്തെ ഒരു വലിയ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പായിട്ടാണ് കാണുന്നത്.

ഭാരതീയ സങ്കല്പത്തിൽ അസുരന്മാർ എപ്പോഴും തിന്മയുടെ പ്രതീകങ്ങളായിരുന്നില്ല എന്നത് പലരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയേക്കാം. പുരാതന വേദഗ്രന്ഥമായ ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ആദ്യകാല ഭാഗങ്ങളിൽ വരുണൻ, മിത്രൻ തുടങ്ങിയ ഉന്നത ദേവതകളെ ‘അസുരന്മാർ’ എന്ന് ആദരവോടെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു. അവിടെ അസുരൻ എന്നാൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ക്രമം നിലനിർത്തുന്ന ശക്തി എന്നാണ് അർത്ഥം. എന്നാൽ കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ വേദകാല സമൂഹത്തിലെ മുൻഗണനകൾ മാറുകയും ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള ‘ദേവന്മാർക്ക്’ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ പുരാണങ്ങളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ഒരുകാലത്ത് ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അസുരന്മാർ പിൽക്കാലത്ത് ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളും അന്ധകാരത്തിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങളുമായി മാറ്റപ്പെട്ടു. ഈ മാറ്റം പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ടുനിന്ന സാമൂഹികവും മതപരവുമായ പരിണാമത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു.

ഇന്ത്യയിൽ അസുരന്മാർ തരംതാഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ ഇറാനിൽ സംഭവിച്ചത് നേർവിപരീതമായ കാര്യമായിരുന്നു. സൗരാഷ്ട്ര മതത്തിന്റെ (Zoroastrianism) ആവിർഭാവത്തോടെ അഹൂറ എന്ന പദം പരമോന്നത ദൈവത്തിന്റെ പദവിയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു. അവരുടെ പ്രധാന ദൈവമായ ‘അഹൂറ മസ്ദ’ സത്യത്തിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും വെളിച്ചത്തിന്റെയും അധിപനായി വാഴ്ത്തപ്പെട്ടു. ഇവിടെയാണ് വിസ്മയകരമായ ആ അട്ടിമറി പൂർത്തിയാകുന്നത്. ഭാരതത്തിൽ ‘ദേവന്മാർ’ നന്മയുടെ പ്രതീകങ്ങളായപ്പോൾ ഇറാനിയൻ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ‘ദേവ’ (Daeva) എന്നത് വ്യാജദൈവങ്ങളെയും തിന്മയുടെ ശക്തികളെയും കുറിക്കുന്ന പദമായി മാറി. ഇന്ത്യക്കാർ ആരാധിക്കുന്ന ദേവന്മാരെ ഇറാനികൾ തള്ളിക്കളയുകയും ഇന്ത്യക്കാർ ഭയപ്പെടുന്ന അസുര നാമത്തെ ഇറാനികൾ പുണരുകയും ചെയ്തു. ഈ ആദർശപരമായ വിപരീത ദിശയിലുള്ള സഞ്ചാരം ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ആശയപരമായ വിഭജനങ്ങളിലൊന്നാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്തരമൊരു പിളർപ്പ് ഉണ്ടായതെന്നതിന് പണ്ഡിതന്മാർ പല കാരണങ്ങൾ നിരത്തുന്നുണ്ട്. ഗോത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളോ ആരാധനാ ക്രമങ്ങളിലെ വ്യത്യാസമോ ഇതിന് കാരണമായിട്ടുണ്ടാകാം. ഒരുപക്ഷേ ഒരു വിഭാഗം പ്രകൃതിശക്തികളെ ദേവന്മാരായി ആരാധിച്ചപ്പോൾ മറ്റൊരു വിഭാഗം ധാർമ്മിക നിയമങ്ങളെയും ആത്മീയതയെയും മുൻനിർത്തിയുള്ള അഹൂറ സങ്കല്പത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകി. കുടിയേറ്റത്തിന്റെ പാതയിൽ അവർക്കിടയിൽ രൂപപ്പെട്ട ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അകലം ഈ ആശയപരമായ ഭിന്നതയെ കൂടുതൽ ഉറപ്പിച്ചു. ഭാഷ ഒരു ടൈം ക്യാപ്സ്യൂൾ പോലെ ഈ ചരിത്രപരമായ വിഭജനത്തെ ഇന്നും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. സംസ്കൃതത്തിലെ ‘സ’ എന്ന അക്ഷരം പലപ്പോഴും ഇറാനിയൻ ഭാഷകളിൽ ‘ഹ’ ആയി മാറുന്ന പ്രതിഭാസം (ഉദാഹരണത്തിന് സിന്ധു എന്നത് ഹിന്ദുവായത് പോലെ) അസുരൻ അഹൂറയായതിലും കാണാം.

നന്മയും തിന്മയും എത്രത്തോളം ആപേക്ഷികമാണെന്ന് ഈ ചരിത്രം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു സംസ്കാരത്തിൽ വിശുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒന്ന് മറ്റൊരു സംസ്കാരത്തിൽ ഭയത്തോടെയോ വെറുപ്പോടെയോ നോക്കിക്കാണപ്പെടുന്നു. നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളും വിശ്വസിക്കുന്ന സത്യങ്ങളും നാം ജീവിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ചാണ് രൂപപ്പെടുന്നത് എന്ന വലിയ സത്യമാണ് അഹൂറ-അസുര വിഭജനം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ന് ഇറാനും ഇന്ത്യയും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് ലോകങ്ങളാണെങ്കിലും അവരുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ ഒരേ വേരുകൾ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട ബന്ധത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നത് മനുഷ്യനാഗരികതയുടെ വൈവിധ്യത്തെയും പരസ്പര ബന്ധത്തെയും കൂടുതൽ ആദരവോടെ കാണാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കും. നമ്മുടെ വേരുകൾ ഒന്നാണെന്ന അറിവ് വിഭാഗീയതകൾക്ക് അപ്പുറം ചിന്തിക്കാൻ ഇന്നത്തെ ലോകത്തിന് നൽകുന്ന വലിയൊരു സന്ദേശമാണ്.