ഭീതി പടർത്തി സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിച്ച ‘ലോക്ക്ഡൗൺ നോട്ടീസ്’: ഏപ്രിൽ ഒന്നിലെ വിഡ്ഢിത്തങ്ങൾ അതിരുകടക്കുമ്പോൾ

ഏപ്രിൽ ഒന്ന് എപ്പോഴും തമാശകളുടെയും കുസൃതികളുടെയും ദിനമാണ്. എന്നാൽ 2026-ലെ ഈ ഏപ്രിൽ ഫൂൾ ദിനം ഇന്ത്യയിലെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് അല്പം ‘അമിതഭീതി’ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധസാഹചര്യങ്ങൾ ആഗോളതലത്തിൽ ചർച്ചയാകുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇന്ത്യയിൽ ലോക്ക്ഡൗൺ പ്രഖ്യാപിച്ചു എന്ന തരത്തിൽ പ്രചരിച്ച ഒരു വ്യാജ നോട്ടീസ് വലിയ പരിഭ്രാന്തിയാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്.

ഭീതിയുടെ തുടക്കം: അശോകചക്രവും ഔദ്യോഗിക ഭാഷയും

ചൊവ്വാഴ്ച രാവിലെ മുതൽ വാട്സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലും എക്സിലും (ട്വിറ്റർ) ഒരു പിഡിഎഫ് ഡോക്യുമെന്റ് കാട്ടുതീ പോലെ പടർന്നു. ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക മുദ്രയായ അശോകചക്രവും, ഗൗരവമേറിയ ഫോർമാറ്റിംഗും കണ്ടാൽ ആരും ഒന്ന് വിശ്വസിച്ചുപോകും. “ഇറാൻ യുദ്ധ പശ്ചാത്തലത്തിൽ രാജ്യത്ത് അടിയന്തര നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നു” എന്നായിരുന്നു ഈ നോട്ടീസിന്റെ ഉള്ളടക്കം. ജനങ്ങൾ വീടിനുള്ളിൽ തന്നെ കഴിയണമെന്നും അനാവശ്യ യാത്രകൾ ഒഴിവാക്കണമെന്നും അതിൽ കർശന നിർദ്ദേശമുണ്ടായിരുന്നു.

നമ്മൾ ഇതിനോടകം കോവിഡ് കാലത്തെ ലോക്ക്ഡൗണുകളുടെ കയ്പ്പേറിയ അനുഭവങ്ങൾ രുചിച്ചവരായതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഈ സന്ദേശം പലരിലും വലിയ മാനസിക സമ്മർദ്ദമുണ്ടാക്കി. കാര്യമായ പരിശോധനകൾ നടത്താതെ പലരും തങ്ങളുടെ ഉറ്റവർക്കും ഉടയവർക്കും ഈ സന്ദേശം ഫോർവേഡ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.

ആ ഞെട്ടിക്കുന്ന ട്വിസ്റ്റ്: ഗൗരവത്തിൽ നിന്നും തമാശയിലേക്ക്

ഈ ഡോക്യുമെന്റ് പൂർണ്ണമായി വായിച്ചവർക്ക് മാത്രമാണ് ഇതിന് പിന്നിലെ സത്യം ബോധ്യപ്പെട്ടത്. പേജിന്റെ ഏറ്റവും അവസാന ഭാഗത്ത് ഒരു ചിരിക്കുന്ന ഇമോജിയോടൊപ്പം “ഏപ്രിൽ ഫൂൾ” എന്ന സന്ദേശം ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഗൗരവമേറിയ വരികൾക്കിടയിൽ ഒളിപ്പിച്ച ഈ വരികൾ പലരും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല എന്നതാണ് സത്യം. എന്നാൽ അപ്പോഴേക്കും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളിലേക്ക് ഈ ഭീതി പടർന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് വ്യാജവാർത്തകൾ വേഗത്തിൽ പടരുന്നത്?

സാങ്കേതികമായി ഇതിനെ ‘അലേർട്ട് ഫാറ്റിഗ്’ (Alert Fatigue) എന്നും ‘ഫിയർ സൈക്കോസിസ്’ എന്നും വിളിക്കാം. ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും യുദ്ധസാഹചര്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ, ഇത്തരം വാർത്തകൾക്ക് പെട്ടെന്ന് വിശ്വസനീയത കൈവരുന്നു. കൂടാതെ, ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ വിവരങ്ങൾ ക്രോസ്-ചെക്ക് ചെയ്യുന്നതിന് മുൻപ് അവ പങ്കുവെക്കാനുള്ള ത്വര (Urge to share) പലരിലും കൂടുതലാണ്. ഗവൺമെന്റ് ചിഹ്നങ്ങളും ഔദ്യോഗിക ശൈലിയും ഉപയോഗിക്കുന്നത് വ്യാജനിർമ്മിതികളെ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്നു.

ഇത്തരം കുസൃതികൾ അപകടകരമാകുന്നത് എങ്ങനെ?

തമാശ എന്ന നിലയിൽ ആരെങ്കിലും പടച്ചുവിടുന്ന ഇത്തരം സന്ദേശങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം.

1. പരിഭ്രാന്തി (Panic): ഹൃദ്രോഗികളും പ്രായമായവരും ഇത്തരം വാർത്തകൾ കേട്ട് പരിഭ്രാന്തരാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
2. വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെടൽ: ഭാവിയിൽ സർക്കാർ നൽകുന്ന യഥാർത്ഥ മുന്നറിയിപ്പുകളെപ്പോലും ജനങ്ങൾ സംശയത്തോടെ വീക്ഷിക്കാൻ ഇത് ഇടയാക്കും.
3. നിയമപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ: വ്യാജവാർത്തകൾ ചമയ്ക്കുന്നതും പടർത്തുന്നതും ഐടി നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമായ കുറ്റമാണ്. തമാശയ്ക്ക് വേണ്ടിയാണെങ്കിൽ പോലും ജയിൽ ശിക്ഷ വരെ ലഭിക്കാവുന്ന ഗൗരവമുള്ള വിഷയമാണിത്.

നമ്മൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

ഒരു വാർത്ത സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വൈറലാകുന്നു എന്നതിനർത്ഥം അത് സത്യമാണ് എന്നല്ല. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റുകളിലോ ആകാശവാണി, ദൂരദർശൻ തുടങ്ങിയ മാധ്യമങ്ങളിലോ വാർത്ത വരാതെ ഒരു ലോക്ക്ഡൗണും ഇന്ത്യയിൽ നിലവിൽ വരില്ല. ഫോർവേഡ് ബട്ടൺ അമർത്തുന്നതിന് മുൻപ് മിനിറ്റുകൾ ആലോചിക്കുക.

ഈ ലോക്ക്ഡൗൺ വാർത്ത വെറുമൊരു ഏപ്രിൽ ഫൂൾ തമാശയായിരുന്നെങ്കിലും, ഇത് നമുക്ക് നൽകുന്ന പാഠം വലുതാണ്. വിവരങ്ങളുടെ ലോകത്ത് വിവേകമില്ലാതെ പെരുമാറുന്നത് വലിയ വിപത്തുകൾക്ക് വഴിതെളിക്കും.